Zasada działania komory jonizacyjnej
Komora jonizacyjna do pomiaru radonu zawiera elektrodę zbiorczą i ściany komory jako elektrodę napięcia. Cząstki alfa emitowane przez Rn-222 i jego krótkotrwałe pochodne (Po-218, Po-214) jonizują powietrze w komorze. Prąd jonizacyjny jest mierzony elektrometrem i przeliczany na stężenie radonu w Bq/m³.
Komory jonizacyjne wykonują pomiary w czasie rzeczywistym lub z uśrednianiem godzinowym — co pozwala obserwować dobowe cykle zmienności stężenia radonu.
Ważna właściwość radonu: Stężenie radonu w budynkach wykazuje istotną zmienność dobową i sezonową. W nocy, gdy wentylacja naturalna jest ograniczona, stężenia mogą być kilkukrotnie wyższe niż w ciągu dnia. Dlatego krótkie (kilkugodzinne) pomiary nie są reprezentatywne dla oceny długoterminowej ekspozycji.
Warunki przeprowadzenia pomiaru
Dla pomiaru w piwnicy budynku mieszkalnego obowiązują następujące warunki:
- Okna i drzwi piwnicy powinny być zamknięte przez co najmniej 12 godzin przed pomiarem (warunki "zamkniętego pomieszczenia" wg normy ISO 11665-1).
- Pomiar w trybie aktywnym (komora jonizacyjna) trwa co najmniej 24–48 godzin, aby uchwycić dobowe wahania stężenia.
- Komora umieszczana jest w miejscu reprezentatywnym — nie bezpośrednio przy szczelinach w posadzce, otworach instalacyjnych ani blisko okien.
- Temperatura w pomieszczeniu powinna być stabilna (±2°C) — zmiany temperatury mogą wpływać na wewnętrzną cyrkulację powietrza.
Lokalizacja komory w piwnicy
Przy wyborze miejsca ustawienia komory jonizacyjnej w piwnicy uwzględnia się:
- środek pomieszczenia lub reprezentatywną jego część, z dala od ścian zewnętrznych (min. 50 cm),
- wysokość od posadzki: 0,5–1,5 m (strefa oddychania),
- odległość od zewnętrznych otworów wentylacyjnych, które mogłyby zaburzać pomiar,
- unikanie bezpośredniego kontaktu ze ścianami betonowymi lub gruntowymi — stanowią one lokalne źródła radonu.
Typowe zakresy stężeń w piwnicach polskich budynków
Rejestracja i interpretacja wyników
Wynik pomiaru komorą jonizacyjną podawany jest jako wartość uśredniona za czas ekspozycji (Bq/m³). Dla oceny zgodności z poziomem referencyjnym stosuje się średnią arytmetyczną z całego okresu pomiarowego.
Norma ISO 11665-8 opisuje metodologię oceny niepewności pomiaru, kalibracji detektora i weryfikacji wyników. W Polsce protokoły są dostosowane do wytycznych PAA i CLOR.