Dyrektywa Euratom 2013/59 — podstawa prawna UE
Dyrektywa Rady 2013/59/Euratom z dnia 5 grudnia 2013 r. ustala podstawowe normy bezpieczeństwa w zakresie ochrony przed zagrożeniami wynikającymi z promieniowania jonizującego. W odniesieniu do radonu w budynkach dyrektywa nakazuje państwom członkowskim:
- ustanowienie krajowych poziomów referencyjnych dla stężenia radonu w pomieszczeniach mieszkalnych,
- opracowanie krajowych planów działania na rzecz ograniczania ekspozycji na radon,
- wskazanie obszarów o podwyższonym ryzyku radonowym i objęcie ich priorytetowym monitoringiem.
Polskie Prawo Atomowe i poziomy referencyjne
Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo Atomowe (Dz.U. z 2021 r. poz. 623 ze zm.) wraz z rozporządzeniami wykonawczymi implementuje wymagania dyrektywy. Poziom referencyjny dla stężenia radonu w budynkach mieszkalnych i budynkach z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi wynosi 300 Bq/m³.
Wyjaśnienie pojęcia "poziom referencyjny": Przekroczenie poziomu referencyjnego nie oznacza automatycznie zakazu użytkowania budynku. Jest to wartość, po przekroczeniu której właściciel lub zarządca budynku powinien podjąć działania naprawcze (remediację) mające na celu obniżenie stężenia radonu.
Krajowy Plan Działania (KPD) dla radonu
Polska opracowała Krajowy Plan Działania w zakresie narażenia na radon, który określa priorytety w zakresie:
- identyfikacji obszarów o podwyższonym naturalnym stężeniu radonu,
- promowania pomiarów radonu w istniejących budynkach,
- wymagań dla nowych budynków w obszarach radonowych,
- szkoleń dla specjalistów wykonujących pomiary i remediację.
Porównanie poziomów referencyjnych w wybranych krajach UE
Obowiązki właścicieli i zarządców budynków
W polskich przepisach właściciele budynków mieszkalnych nie mają powszechnego obowiązku przeprowadzania pomiarów radonu, chyba że budynek znajduje się w wyznaczonym obszarze radonowym. Obowiązkowy monitoring obowiązuje natomiast w miejscach pracy, gdzie pracownicy mogą być narażeni na podwyższone stężenie radonu (m.in. kopalnie, groty, podziemia historyczne).
Przepisy zachęcają właścicieli prywatnych budynków mieszkalnych do dobrowolnych pomiarów, szczególnie w rejonach geochemicznie predysponowanych (Dolny Śląsk, Sudety, część Małopolski).